Skip to main content

فرامرز پایور

  • متولد 21 بهمن‌ماه 1311- تهران – 1388
  • آهنگساز، سنتورنواز، ردیف‌شناس، رهبر ارکستر

مسیر فراگیریِ موسیقی:

  • پدربزرگ‌اش “مصورالدوله”، نقاش چیره‌دست دوره قاجار بود که با نواختن ویولن، سنتور و سه‌تار آشنایی داشت. پدرش “علی پایور”، هنرمند نقاش و استاد زبان فرانسه در دانشگاه تهران بود.
  • در سن ۱۷ سالگی، آموزش موسیقی را نزد استاد “ابوالحسن صبا” آغاز کرد و همچنین از محضر استادانی چون “عبدالله دوامی” و “نورعلی خان برومند” بهره برد.
  • استاد فرامرز پایور از سال ۱۳۳۳، فعالیت خود را در وزارت فرهنگ و هنر وقت و از سال ۱۳۳۷ تدریس سنتور را در هنرستان عالی موسیقی ملی آغاز کرد.
  • فرامرز پایور اولین سنتورنوازی بود که روى سنتور، نواسازى مى‌کرد و تنها در پى بداهه‌نوازی نبود. به بیان دیگر، فرامرز پایور اولین آهنگ‌سازى بود که ساز تخصصى او، سنتور بود.
  • هارمونی و کمپوزیسیون را در کلاس استاد بزرگ آن زمان، “امانوئل ملیک اصلانیان” آموخت.
  • در سال ۱۳۴۱ براى ادامه تحصیلات کلاسیک خود که سال‌ها پیش به عشق موسیقى آن را کنار گذاشته بود، از طرف وزارت فرهنگ و هنر به انگلستان فرستاده شد. از دانشگاه کمبریج در زبان و ادبیات انگلیسى دانشنامه گرفت.

 

فعالیت‌های منحصر به فرد در دنیای موسیقی:

  • برای شناساندن موسیقی اصیل ایرانی، از طرف دانشگاه لندن و دانشگاه کمبریج از  فرامرز پایور خواسته شد تا کنفرانس‌هایی در این زمینه همراه با ساز خود ترتیب دهد. همه این کنفرانس‌ها با موفقیت انجام شد و از سوی این دانشگاه‌ها به دریافت جوایزی نائل گردید.
  • استاد فرامرز پایور را باید از نخستین رواج دهندگان گروه‌نوازی با ساختار سازهای ایرانی به شمار آورد و وی با دانش وسیعی که در زمینه موسیقی داشت و همچنین علاقه‌مندی و پی‌گیری فراوان توانست بسیاری از آموخته‌های خود از استادانی چون صبا و دوامی و برومند را در قالب کتاب سامان دهی کند که ردیف  فرامرز پایور برای سنتور و همچنین نت نویسی نزدیک به 200 تصنیف به روایت استادش عبدالله خان دوامی از جمله این کارهاست.
  • در اجراهای گروهی خود با تعدادی از نخبگان موسیقی ایرانی مانند جلیل شهناز و هوشنگ ظریف (تار)، رحمت‌الله بدیعى و علی اصغر بهاری (کمانچه)، حسن ناهید و محمد موسوی (نی)، حسین تهرانی و محمد اسماعیلی (تنبک) همکاری کرده‌است.
  • در دههٔ ۱۳۶۰ به همراهی جلیل شهناز، علی اصغر بهاری، محمد موسوی و محمد اسماعیلی، «گروه اساتید» را تشکیل داد و سرپرستی، آهنگ‌سازی و نوازندگی سنتور را در آن به عهده گرفت. این گروه، آثار ماندگاری با محمدرضا شجریان و شهرام ناظری ارائه دادند.
  • تلاش‌های پایور، پلى بود بین میراث صبا و محجوبی و آن جریانی که جوانان موسیقی‌دان و تحصیل‌کرده در دانشکده هنرهای زیبا از اوایل دهه ۱۳۵۰ به راه انداختند و موسیقى ایرانی امروز را الگو شدند. در فاصله زمانی بین این دو، حدود پانزده سال، هیچ کس جز استاد فرامرز پایور، کار جدى و پی‌گیر در زمینهٔ موسیقى اصیل انجام نمى‌داد.

نگاهی کلی به آثار:

  • بیش از هزار و پانصد اجراى گروهی و فردى روى صحنه‌هاى داخل و خارج از کشور
  • آهنگ‌سازى و تنظیم قطعات فراوان موسیقی
  • تشکیل اولین گروه ارکستر سازهای ملی ایرانی (گروه وزارت فرهنگ و هنر)
  • آموزش صدها شاگرد از چهار نسل متوالی داشت
  • نت‌نویسى قطعات فراوانی از پیشینیان
  • حضور در هنرستان و هنرکده موسیقى ملى، اداره هنرهاى زیبا و واحد موسیقى رادیو تلویزیون ملى ایران
  • کتب آموزشى سنتور را فرامرز پایور نگارش کرده است (دومین کتاب «دستور سنتور» را در ۱۳۴۰ بعد از زنده یاد حسین صبا نوشت که تاکنون پرفروش‌ترین کتاب آموزش موسیقى در ایران بوده است.)
  • فرامرز پایور بر کار گروه‌هاى دیگر و تصحیح نقاط ضعف آنها نظارت داشت.

 

آلبوم ها:

  • شهرناز (فرامرز پایور، حسین تهرانی)
  • پرنیان (فرامرز پایور)
  • ضرباهنگ (فرامرز پایور، حسین تهرانی)
  • شهرآشوب (فرامرز پایور، حسین تهرانی)
  • دلنواز (فرامرز پایور، حسین تهرانی)
  • کرشمه (اجرای آثار درویش‌خان با ارکستر)
  • پریزاد (اجرای آثار درویش‌خان با ارکستر
  • دلکش (اجرای آثار درویش‌خان با ارکستر)
  • دستگاه ماهور و سه‌گاه (فرامرز پایور، هوشنگ ظریف و محمد اسماعیلی)
  • نغمه‌هایی در دستگاه شور و ماهور (ارکستر پایور)
  • شور، چهارگاه، به یاد حبیب سماعی (فرامرز پایور)
  • دستگاه همایون (فرامرز پایور، محمد اسماعیلی)
  • رهاورد (فرامرز پایور، جلیل شهناز، محمد اسماعیلی)
  • چهارباغ (گروه اساتید به سرپرستی فرامرز پایور، خواننده: علی رستمیان)
  • ضرب اصول (فرامرز پایور، حسین تهرانی)
  • حاصل عمر (پایور، بهاری، تهرانی)
  • حکایت دل (گروه پایور، خواننده: علی رستمیان)
  • ارغوان (گروه پایور، خواننده:علی رستمیان)
  • شب مهتاب (مجموعه تصانیفی که علی رستمیان با گروه پایور خوانده‌است)
  • وای دل
  • بداهه‌نوازی نوا، راست پنجگاه (فرامرز پایور)
  • رِنگ شهر آشوب (فرامرز پایور)
  • گروه‌نوازی
  • گفتگو (اجرای آثاری از فرامرز پایور)
  • پرده عشاق (گروه پایور، خواننده: محمدرضا نوربخش)
  • سروش بهار (ساخته استاد فرامرز پایور، خواننده: بهرام باجلان)
  • مویه (گروه دلنوازی با همکاری فرامرز پایور، جلیل شهناز، محمد موسوی)
  • دل شیدا (ارکستر پایور، آواز اصفهان، خواننده: شهرام ناظری)
  • کنسرت اساتید موسیقی ایران (گروه اساتید، آواز ابوعطا، خواننده: شهرام ناظری)
  • لیلی و مجنون (گروه پایور، دستگاه شور، خواننده: شهرام ناظری)
  • خلوت گزیده (گروه اساتید به سرپرستی فرامرز پایور خواننده: محمدرضا شجریان)
  • کرشمه نرگس (فرامرز پایور، جلیل شهناز، محمد اسماعیلی)
  • راز دل
  • انتظار دل
  • انتشار مجموعه‌ای از آثار پایور به پاس نیم قرن فعالیت هنری وی از سوی موسسهٔ ماهور
  • هفت پیکر
  • آواز محمود کریمی (سنتور: فرامرز پایور، سه تار: داریوش صفوت)
  • تنها یک خاطره (فرامرز پایور، محمدرضا لطفی)
  • تعدادی از برنامه‌های گلها با همکاری استاد فرامرز پایور: شماره ۱۰۳، ۱۰۷، ۱۲۳، ۱۲۴، ۱۳۳، ۱۳۷، ۱۵۰، ۱۵۶، ۱۵۸، ۱۶۲، ۱۸۱، ۱۸۲، ۱۸۳، ۱۸۵، ۱۰۲

 

تالیف ها:

  • دستور سنتور – ۱۳۳۵
  • سی قطعه چهارمضراب برای سنتور – ۱۳۵۱
  • هشت آهنگ اجرای سنتور – ۱۳۵۷
  • گفتگو – ۱۳۵۸
  • ردیف (چپ‌کوک) برای سنتور – ۱۳۵۹
  • دوره چپ‌کوک ردیف استاد صبا – ۱۳۵۹
  • فانوس -۱۳۶۱
  • رِنگ شهرآشوب – ۱۳۶۳
  • ردیف ابتدایی – ۱۳۶۷
  • رهگذر (دونوازی برای سنتور و فلوت) – ۱۳۶۸
  • ردیف و تصانیف استاد دوامی – ۱۳۷۵
  • مجموعه پیش‌درآمد و رِنگ – ۱۳۷۷

 

سبک نوازندگی و ویژگی‌ها:

  • استفاده از دُراب‌های زیبا و در عین حال مشکل (سه نت با فاصله) – تکیه‌های پاکیزه – پاملخی‌ها و جفت مضراب‌های غیرمعمول و ابداعی… چنانکه چهارمضراب معروفِ اصفهانِ وی بدلیل برخورداری از تمام این ویژگیها، یکی از مشکل‌ترین و سنگین‌ترین چهارمضراب‌ها برای سنتور محسوب می شود.
  • تبحر وی در کم و زیاد کردن و یا خفه کردن مناسب و به موقع صدای سنتور، زبانزد خاص و عام است.
  • هیچگاه در اجرای یک قطعه، خود را دربند یک اکتاو نگاه نمی‌دارد و همیشه تا حد امکان از تمام اکتاوها و قابلیت‌های سنتور استفاده می‌کند. مهارت ویژه‌ای نیز در اجرای پاساژهای مشکل و جابجایی اکتاوها دارد.
  • در قسمت‌های آوازی، قدرت بداهه نوازی بالایی نیز دارد و هیچ گاه بداهه نوازی‌های‌اش ملال آور و کسل کننده نیست و همینطور جواب آوازهایش، بسیار دقیق و حساب شده است که خود بسیار نیز روی این موضوع تاکید می کند.
  • جدا از تمام این ویژگیها، فرم زیبای دستان و طریق نشستن در هنگام نوازنواختن بسیار دلنشین است. تحرک کم بدنش حتی در موقع اجرای قطعات سنگین همگان را شیفته خود می‌کند.

 

آهنگسازی و رهبری:

  • سبک آهنگسازی استاد فرامرز پایور نیز سبک جدیدی بوده‌است که باید آن را از 2 بعد بررسی کرد: اول قطعاتی که فرامرز پایور مخصوص سنتور نوشته است و دوم قطعات مخصوص ارکستر. بسیاری از قطعاتی را که نوشته است، همراه گروه خودش – گروه فرهنگ و هنر – که بعدها نام “گروه ارکستر سازهای ملی” را به خود گرفت، به اجرا درآورده است، نظیر:

 

منابع: بیتوته

— > ما را در تکمیل این مقاله یاری کنید. < —

دیدگاه خود را ثبت کنید